Bijlage bij MCN 10(3)

Estland: enige achtergrondinformatie

De republiek Estland is iets groter dan Nederland en telt een bevolking van 1,5 miljoen. Het ligt ingeklemd tussen Rusland (oost), Letland (zuid) en de Oostzee. De hoofdstad, Tallinn, is een havenstad gelegen aan de Finse Golf, op slechts 120 km afstand van Helsinki, en heeft ca. 400.000 inwoners. Estland is tamelijk vlak: de gemiddelde hoogte is slechts 50 meter, de hoogste 'berg' maar 318 meters boven zeeniveau. Estland is een voormalige Sowjet-republiek die zijn onafhankelijkheid in 1991 herwon na de ontmanteling van de USSR.

De Estische munt is de Kroon, die is gekoppeld aan de Euro. Het GDP voor 2000 werd geschat op 15 miljard Euro. Estland behoort tot de groep landen die als eerste volwaardig lid kunnen worden van de Europese Unie; dit zou al in 2004 een feit kunnen zijn. Estland is ook lid van de Wereld Handels Organisatie.

Estland is een land van grote tegenstellingen: er zijn grote verschillen op zowel het sociaal-economische als het culturele vlak. Naar buiten toe lijkt Estland een zich voorspoedig ontwikkelend land dat zich weldra kan meten met menig westerse democratie, zoals onlangs met de organisatie van het Eurovisie Songfestival. Achter dit masker schuilt echter een land dat nog lange tijd te kampen zal hebben met allerlei problemen uit het verleden die niet zo gemakkelijk weg te poetsen zijn. De huidige elite wordt gevormd door jonge Estische stedelingen met een commerciële instelling (de 'snelle jongens'); zij zijn in feite in de plaats gekomen van de Duitse adel die eeuwenlang de feitelijke macht in handen had, ook onder de vele verschillende bezetters. Groepen die sinds de onafhankelijk-heid over het algemeen minder tevreden zijn over hun positie zijn:

Het beroemde hoofdgebouw van de universiteit van Tartu, gebouwd in klassieke stijl in de jaren 1805-1809.

Tartu

Tartu, de universiteitsstad in het zuiden, is de enige stad die zich enigszins kan meten met Tallinn. Er is al eeuwen een soort gezonde rivaliteit tussen beide steden: Tallinn, de drukke, mondaine handelsstad, tegenover Tartu, de beschaafde, cultuurminnende, ingetogen stad mèt universteit! (Tallinn heeft wel een technische universiteit, maar die haalt het niet in aanzien bij die van Tartu; sterker nog, die maakt er in feite deel van uit!) De universiteit van Tartu is altijd een speelbal van de overheersers geweest: zij werd gesticht in 1632 door de Zweedse koning Gustav II. Na de verovering van Tartu door de Russen, begin 18e eeuw, raakten de stad en de universiteit in verval. De universiteit werd heropend in 1802; er mocht echter slechts Russisch en Duits worden gesproken. In de loop van de 19e eeuw ontwikkelde de universiteit zich tot een vooraanstaand instituut met vele contacten elders in Europa. In 1889 echter, tijdens de russificatie, werd haar status teruggebracht tot een gewone hogeschool, waar vanaf 1895 slechts Russisch mocht worden gesproken. In de eerste periode van onafhankelijkheid kon eindelijk in het Estisch les worden gegeven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg de universiteit haar lesprogramma afwisselend door de Sowjet-Unie en Duitsland opgelegd, al naar gelang de bezetter van het moment. Vanaf de inlijving van Estland door de USSR, in 1944, tot in 1989, was de universiteit slechts een schakeltje in het totale Sowjet-netwerk van kennisinstituten. Vanaf 1989 tot 1992 vonden al verregaande hervormingen plaats, wat uiteindelijk uitmondde in een echt onafhankelijke universiteit in een onafhankelijk Estland. (Bron: http://www.ut.ee/english/general/history.php - pagina bestaat niet meer.)

Overigens is het bepaald niet zo dat je goed zit als je bijvoorbeeld maar in Tallinn woont: ook in deze stad, een paar honderd meter van het prachtige historische centrum waar alle toeristen zich aan vergapen, zijn veel wijken waar de meeste mensen nauwelijks de eindjes aan elkaar kunnen knopen. Dat ook bepaald niet iedereen even lyrisch is over de toekomstige toetreding tot de EU blijkt wel uit bovenstaande foto.

© Willem de Lange

Zie ook:


Deze pagina werd voor het laatst bewerkt op 12 augustus 2003.